Pazar Pazar Aile Terapisi 👨👩👦👧
Aile Zekâsı
Zeka, mutluluğunuzu sağlıyorsa zekisiniz demektir.
Başarınızı sağlıyor ama mutluluk ve huzur getirmiyorsa; kurnazsınız demektir.
Peki kurnazlık nedir?
Kurnaz Farça’dan dilimize geçmiş;
Gurnās / قرناس ahlaksız kişi, hilekâr ve deyyus anlamında.
(Onun çin aşırı düzenbaz insanlara Şark Kurnazı denmiş)
Farisilere de Arapça Garn (boynuz) kelimesinden geçmiş. Günlük kullanımda hafifleterek, beyaz yalanlar gibi önemsizleştirdiğimiz kurnazlık, aslında düpedüz “boynuzlu koca” anlamında ağır bir hakaret!.
İşte bu yüzden kurnazlık uzun vadede ne işte ne de evlilikte işe yarar!
Neden mi?
Danışanlarımın ortak hikâyesi genelde şöyle:
Dışarıdan çok başarılı kişiler (kariyer zirvede, statü yüksek) ama
Eve gelince evde derin huzursuzluk var.
Ben bunun kökeninde çoğu zaman kurnazlık stratejisinin yattığını düşünüyorum.
Çünkü kurnaz kişiler;
Hedeflerine ulaşmak için başkalarını bilinçli olarak yönlendirir ve kullanır. Duyguları, zayıf noktaları veya sosyal dinamikleri araç olarak görürler.
Başkalarının duygularını iyi okuyabilirler ama bunları hissetmez veya önemsemezler.
Doğalarında güvensizlik hâkimdir: “Herkes çıkar peşinde” diyerek, herkesi kendileri gibi sanırlar.
Kurallar ve etik değerlerduruma göre esnetirler.
“Amaç araçları haklı kılar” mantığıyla hareket ederler.
Kısaca kurnazlık, anlık fırsatları değerlendirme ve karşınızdaki kişinin zayıflığından faydalanma halidir.
Ama bu uzun vadeli başarıyı sağlamaz.
Mesela masa tenisinden bir örnek vermek isterim.
Türkler masa tenisini oynayamaz.
(Elbette çok iyi oynayanlar var)
Ama bu spor bizim millî sporumuz olamaz!
Neden mi?
İlkokuldan itibaren hemen hemen her yerde bir masa tenisi masası görürsünüz. Peki neden bu konuda becerimizi ilerletemiyoruz?
Çünkü biz masa tenisini kurnazlık stratejisiyle oynarız.
Amacımız maç yapmaktır.
(Bir başka zayıflığımız; skor odaklılık! Kim üstün? Haydi görelim)
Bu durumda rakibin topu biraz havalandırması, bizim küt diye vurmamız için yeterlidir. Bu kurnazlık bize puan kazandırır ama beceri kazandırmaz.
Halbuki masa tenisi bir akıl oyunudur.
Topu masada en uzun tutan beceri geliştirir.
Dolayısıyla Çinliler masa tenisi eğitimi verirken,
Çocukluktan itibaren topu masada tutmayı öğretir.
Bu da her iki oyuncuyu yeni ve farklı hamlelere karşı geliştirir.
Her ikisi de kısa vadede kurnazlık yapmadıkları için,
Uzun vadede karşılıklı olarak kazanırlar.
Bu yüzden psikolojide kurnazlık Machiavellianism olarak tanımlanır
(Dark Triad’in parçası: narsisizm, Machiavellianism, psikopati).
Peki kurnazlık neden iş dünyasında ve eş seçiminde/evlilikte sürdürülebilir değil?
1. İş dünyasında: Kısa vadede terfi ve proje kazandırır.
Ama iş hayatı güven ve işbirliği üzerine kurulu.
Manipülasyon fark edilince güven kaybolur (geri gelmesi zor).
Ekip performansı düşer, itibar zedelenir, turnover yükselir.
Araştırmalar, yüksek Machiavellian liderlerin uzun vadede düşük verimlilik ve yüksek personel kaybı ile karşı karşıya kaldığını gösteriyor.
2. Eş seçiminde ve evlilikte: Evlilik hayatın en uzun ilişkisidir.
Kurnazlık, gençlerin kız/erkek arkadaş tavlamasında geçici ama gayriahlaki başarı sağlar.
Ama sonrasında aşırı ilgi gösterip uzaklaşma, kıskandırma, kontrol gibi taktikler uzun vadede sürdürülebilirliği getirmez.
Duyguları kullanma ama paylaşmama sorgulamayı getirir.
Çatışmada manipülatif haklı çıkma nefret oluşturur.
Duygusal Zekâ (EQ) araştırmaları, yüksek EQ’nun evlilik mutluluğunun %40-50’sini oluşturduğunu gösteriyor.
Empati ve aktif dinleme ilişkileri güçlendirir.
Kurnazlık ise EQ’nun tam tersi:
Duyguları sadece işine geldiği gibi bir tahsilat makbuzu gibi kullanır.
Bu yüzden yüksek Machiavellianlar;
Daha düşük memnuniyet,
Daha az güven &
Daha fazla çatışma yaşar.
Partnerleri onları “güvenilmez” bulur.
Dark Triad özellikleri yüksek olduğunda boşanma riski artar, sadakatsizlik yükselir, bağlılık azalır.
John Gottman’ın 40+ yıllık araştırmaları dört toksik davranışı gösterir
(Four Horsemen):
Eleştiri,
Küçümseme,
Savunmacılık ve
Duvar Örme.
Kurnazlık genellikle küçümseme ve eleştiri şeklinde çıkar.
Küçümseme ise boşanmanın en güçlü sinyali – çünkü karşı tarafı değersiz hissettirir.
Sonuç olarak kurnazlık kısa vadede “kazanmış” gibi hissettirir ama uzun vadede yalnızlaştırır.
Gerçek zekâ – aile zekâsı – başarıyı ve mutluluğu birlikte getirir:
Başkalarını değerli hissettirerek yükselirsiniz.
Şüpheniz varsa eşinize sorun:
“Bu davranışım seni gerçekten değerli hissettiriyor mu?”
Değerli hissettiriyorsa zekâdır.
Kontrol ediyorsa ya da şüphe uyandırıyorsa kurnazlıktır.
Huzurlu pazarlar dilerim Efendim… 🖤
Bir yanıt yazın