Münir Arıkan

Cuma Paylaşımları; Aile Şirketlerinde Kurumsallaşma

🚨 Aile şirketlerinde en pahalı belirsizlik: “Yarınımıza kim karar verecek?”

Aile şirketlerinin karşı karşıya olduğu sorunları 💰 maddi sorunlar ve ❤️‍🩹 manevi sorunlar olarak ikiye ayırıyorum.

Maddi sorunları küçümsemiyorum. Elbette;

📉 Ekonomik Belirsizlik ve Piyasalardaki Dalgalanma (Economic Uncertainty & Market Volatility)

🏗️ Yatırım finansmanı (Makinei Teçhizat, Hammadde ve İşletme Sermayesi dahil)

👷‍♂️ İşgücü maliyetleri

📣 Piyasa hakimiyeti için IMC (Integrated Marketin Communication Stratejileri veya basit düzeyde 🛒 Satış Pazarlama faaliyetleri

🌍 Küresel hıza uyum

🌊 Yok edici Kızıl Okyanus Global Rekabeti ile başa çıkma mücadelesi

😊 Müşteri memnuniyetinde istikrar &

🏷️ Markalaşma önemli.

Ama Aile Şirketleri bir şekilde bunların üstesinden gelebiliyorlar.

Ama 25 yıldan beri yaptığım Aile Şirketlerindeki Executive Coaching çalışmalarımda gördüğüm kadarıyla, çaresiz kaldıkları 2 önemli yer var;

1️⃣ Ailedeki manevi sorunlar

2️⃣ Çalışanlardaki manevi sorunlar

1️⃣ Ailedeki manevi sorunların başında;

🧬 Miras ve Yönetim Devri (Succession Plan & Governance Belirsizliği) var

Yani aile işletmelerindeki aile bireyleri de sonuçta insan. Ve her insan gibi, gelir kimin olacak, nasıl bölüşülecek, yetki kimse olacak, kararları kim verecek diye düşünüyorlar. Yani güç kimde olacak bu kısmın odak noktası. ⚖️👑

Miras ve Yönetim Devri Belirsizliği. Nesiller arası geçişte yaşanan kaos, şirketlerin %37’sini vuruyor. 💥 Aile içi çatışmalar, profesyonelleşme eksikliği ve formal yönetim kurulları kuramama… Bunlar, uzun vadeli hayatta kalma riskini 3’e katlıyor! 📌

PwC’nin son raporuna göre, %77’si miras korumasını en üst hedef görüyor. 🏛️🔒 Ama genç nesil? Geleneklere “Hayır!” diyor – işte bu “miras paradoksu”nu doğuruyor. ⚡ Sonuç? Karar alma tıkanıklığı 🚧 ve fırsat kayıpları 📉

PwC verilerine göre uzun vadeli hedef çoğunlukla “işi ailenin en önemli varlığı olarak korumak”: ABD’de %78, globalde %82. 🌍

Aynı tabloda yönetişim netliği kırılgan: ABD’de %66 “net bir yönetişim yapımız var” diyor (yaklaşık her 3 şirketten 1’inde ise belirsizlik hakim). 🌫️

Global ölçekte “halefiyet planı olanlar” sınırlı: PwC 2021’de %30’un halefiyet planı olduğu raporlanıyor. 🧭📅

Mevcut durum böyle iken, gücü otomatikman ve kültürel olarak; ailenin en büyüğüne (ve onun vefat durumunda da evlatların en büyüğüne) veren geleneksel Japon Şirketleri bu sorunu çözmüş gibi. 🇯🇵 Gibisi fazla! Zaten Çözdükleri için Dünya’da en eski aile şirketlerinin %60’ını ülkelerinde barındırıyorlar. 🏯 (Geçen haftaki postumda bu konuya etraflıca değindim)

Ama bize, artık bilimsel literatüre de girdiği için çok konuşulan Elti Sendromu etkisi 😬 veya kardeşler arası çekişmeler ⚔️ ya da nesiller arası kuşak çatışmaları 🔥 yüzünden, maalesef dirlik ve düzen bir türlü sağlanamıyor.

2️⃣ İkinci husus olan Çalışanlardaki manevi sorunlar ise gittikçe çok daha çetrefilli bir hal alıyor. 🧩

Z Kuşağını ve Alfa Kuşağını, eskiden alışık olduğumuz X ve Y Kuşağı gibi, şirkette tutmak, yüksek bir aidiyet beklemek, onları ücretin asgarisi ile ama verimliliğin zirvesinde yüksek bir performansla çalıştırmak, artık pek mümkün gözükmüyor.

Dünya’ya entegre halleri 🌐,

Freelanse çalışma stilleri 🧳,

Sektörel geçişleri 🔁 ve

Kişisel tercihleri 🧠 ile, İnsan Kıymetleri, Aile Şirketlerinin bu dönem en çok sınandığı ikinci konu gibi. 🧭

Çözüm için yumuşak geçiş bir öneri;

Bir Bağımsız Yönetim Kurulu Üyenizi de Z Kuşağından seçin.

👥 Z kuşağı bir “yaş etiketi” değil;

Çoğu zaman müşteri/dijital ürün sezgisi 📱,

Veri refleksi 📊,

Hız ⚡ ve

Değerler (sürdürülebilirlik 🌿, şeffaflık 🔎) gibi alanlarda kurula taze sinyal getirir. Bu, özellikle dönüşüm döneminde yönetim kurulunun “kör noktalarını” azaltabilir. 🎯

Ayrıca isteseniz de istemeseniz de, 5 yıl içinde Bir Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi olarak da AI, şirketinizin karar alma mekanizmasının sigortalarından birisi olacak! 🤖🛡️ Bunu söylerken AI, elbette yasal olarak 5 yıl içinde yönetim kurulunun oy veren resmi üyesi olmayabilir; ama kurulun karar kalitesi sigortası gibi çalışan, denetlenen bir ‘AI karar destek katmanı’ mutlaka standart hale gelecek. 🧠✅

Henüz vakit varken ⏰, geleceğin sahiplerini, geleceğinizin kararlarına dahil edin. 🚀 Göreceksiniz bunun çok ama çok olumlu etkisi olacak. ✅